Günü birliğine geldiğim memleketim Samsun’da açılışından bu yana uzun süredir ziyaret etmediğim yabancılar pazarını dolaşarak, esnaf arkadaşlarımızla ve gençliğinin verdiği enerji, ve bulunduğu görevdeki sorunlara olan hakimiyeti ile, yeni seçim döneminde de başkanlığa aday olması yönünde baskılar olduğunu ifade eden Olcay İnanç ile, çarşının sorunları üzerinde kısa sürede de olsa bir istişare yapmak fırsatını buldum.
Öncelikle yabancılar pazarının 22,000 M2’lik alanı ile Türkiye’nin en büyük kapalı alışveriş merkezlerinden biri olmasının yanı sıra, 1013 işyeri ile yaklaşık 3500-4000 kişinin sosyal güvenlik kapsamında istihdam alanı olduğu ve bu kişilerin aileleri ile birlikte yaklaşık 10,000 kişinin aş kapısı olduğu gerçeği unutulmamalıdır.
Bu gerçekten hareket ile, öncelikle bavul ticareti ile başlayan sokak satıcılığından modern bir görünüme sahip bir merkeze taşınan ticaret düzeneği şartlarının iyileştirilmesi gerekir. Birebir görüştüğüm her esnafın ortak sorunu,. Çarşının havalandırma sisteminin kesinlikle yeterli olmadığıdır. Çarşı üzerinde pervane yöntemi ile çözümlenmeye çalışılan havalandırma düzeni, özellikle yaz aylarında ihtiyaca cevap verebilecek nitelikte değildir. Bu konu hakkında Başkan İnanç, esnaftan belirli bir para toplanması ve toplanan para ile de Büyükşehir Belediyesine müracaat, havalandırma için gerekli yatırımın kalan bölümünün kendileri tarafından karşılanmasını talep edebileceklerini belirtmiştir.
8 yıllık kira sözleşmesi bedeli kendilerinden 10’ar milyar alınan ve bilahare harcamalar için de 5 milyar talep edilen esnaflar, başlangıçta projede yer alan uygulamaların ve taahhütlerin Büyükşehir Belediyesince yerine getirilmediğini ifade etmektedirler. Gözlemlediğim kadarı ile, bu noktada bir yanlış algılama mevcuttur. Bir yeri kiraladığınızda, kiraladığınız mekânda işinizin niteliğine göre yapacağınız tadilat ve dekorlara ilişkin masraflar kiralayana aittir.
Eğer iş yerinize bir asma kat yapacak iseniz ve size dükkânların asma katlı olarak teslim edileceği taahhüt edilmemiş ise, asma kat veya benzeri değişiklikler için yapılacak masrafların karşılanmasını bekleyemezsiniz. Ayrıca kiralayan müştemilatı kiraladığı şekli ile teslim alır. Yani müştemilat üzerinde yaptığınız tadilat ve dekorları ilk haline getirmek zorunluluğu vardır. Dükkânlar için alınan 10’ar milyar 8 yıllık kiralama ücreti olup, dükkânların satış bedeli değildir. 8 yılsonunda tekrar bir sözleşme ile kiracılık sürebilir veya sona erebilir. Bu süreçte yapılacak olan dükkân içi tadilatların masrafları kiracı tarafından karşılanması gerekir.
Esnaf arkadaşlarımızın bir kaçından aynı konuda serzenişlerine şahit olduğum için konuyu açmak istedim. Bu konuda Büyükşehir Belediyesinin eleştirilebilecek yanı, alt yapı eksiklikleridir. Alt yapı konusunda Büyükşehir Belediyesinin tüm taahhütleri eksiksiz olarak yerine getirmesi gereklidir.
Başkan İnanç, mekânın güneş enerjisi yolu ile elektriğinin sağlanması yönünde çalışmaları olduğunu ifade ettiğinde, konu ile ilgili köşemizde sürekli olarak petrol türevli ürünler ile elde edilen hammaddeler ile enerji üretimine karşı olan bir kişi olarak, kentimizde genç bir başkanın bu görüş ve düşüncesi karşısında şahsen çok memnun oldum. Yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili uzun süredir inceleme ve araştırma yapan bir kişi olarak bu konuda elimden geldiğince yardımcı olabileceğimi ifade ettim.
Yabancılar Pazarı şu andaki görüntüsü ile semt pazarı niteliğindedir. Dükkânlar karmaşık bir yerleşim düzeni içindedir. Oysa aynı sektördeki dükkânlar bir araya gelebilirdi. Çarşı içindeki sokaklar aynı sektörden oluşan dükkânlardan oluşturulduğunda, alış veriş yapmaya gelen kişiler için bir kolaylık sağlanacağı gibi, çarşı daha da modern bir görüntüye sahip olacaktır. Büyük metropollerdeki alış veriş merkezlerinin düzenleri bu şekilde oluşturulmuş olup, insanların aradıklarını bulabilmek için daha fazla zamanları alınmamış olmaktadır.
Spesifik ürünler içinde Yabancılar Pazarı çok önemli bir sergileme alanı olabilir. Çünkü Samsun dışından gelenlerin de hemen hemen ilk durağı niteliğindedir. Örneğin Samsun Atatürk heykeli maketleri, anahtarlıklar, Samsun’un görselliğini ortaya koyan hediyelik eşyalar, helvası, lokumu ve çeşitli ürünleri ile sürekli bir fuar niteliğinde düzenleme yapılarak sunumlar yapılabilir.
Örneğin komşu ilimiz olan Sinop’a özgü olarak geliştirilen, ağaçların işlenmesi ile ortaya çıkarılan çeşitli yelken, taka ve yat maketleri Türkiye’nin tüm illerinde ilgi görmekte, hatta yurt dışına da ihraç ürünleri arasında yer almaktadır. Yabancılar Pazarı içinde bir dükkânda bu tür ürünlerin satışının yapıldığı dükkânı gördüğümde dükkânı ziyaret ettim. Amacım işim gereği sık yurt dışına çıktığımdan, iş yaptığımız firmalara karınca kadarınca götürdüğümüz hediyeler arasında yer alan, Turkısh Delight (Türk lokumu) veya Yeni Rakı yerine, bölgemizde üretilen bize özgü yat, yelken vs. maketlerini göndermenin daha doğru olacağı düşücesi idi. Üstelik bu düşünceye o ürünleri gördüğümde kapıldım. Yani anlık gelişen bir düşünce idi.
Çağla Boat Shop ünvanı altında söz konusu maketleri üreten firma sorumlusu Çağla Yurtseven’in ifadesine göre, ağacın sanatla buluştuğu yer olarak sloganlaştırdıkları ürünlerinin olağanüstü talep görmesinin yanı sıra, yurt dışından da siparişler almaktadır. Olay budur. Bugün bir gemi maketi, yarın yöresel bir başka ürün ortaya çıkar ve ticari markaların sayısı artar ve artırılmalıdır. Ticari markaların sayısının artması demek, istihdam demektir, aş demektir. Modern alış veriş merkezlerinin sayısının artması demektir. Samsun’da var Samsun’dan Al kampanyalarının mihenk taşı ticari marka olabilecek kapasitede ürünler üretmektir.
Yabancılar Pazarı Samsun’un en önemli ticari potansiyelidir. Başkan’a da ifade ettiğim gibi bu mekânı bekleyen önemli bir tehlike mevcuttur. Bilindiği üzere Kıyı Kenar Çizgisinde yer alan Pazar için açılan çeşitli davalar bulunmaktadır. Mimarlar Odasının açtığı davalar kesinleştiğinde, pazarın kentin bir başka bölgesine taşınma riski ortadadır. Büyükşehir Belediyesinin bu noktada kanunları çiğnemesi söz konusu olamayacağına göre bugünden itibaren konu ile ilgili çözümler üretilerek, söz konusu olumsuzluğun ortadan kaldırılması gerekir.
Yabancılar Pazarı esnafı ile sadece seçim dönemlerinde değil, çok daha sık bir araya gelinerek istişareler yapılmalıdır. Esnaf ise kendi seçmiş oldukları Pazar yönetimi ile sorunlarını masaya yatırmaları ve kolektif bir çalışma ruhu ile eksikliklerin giderilmesi yönündeki kararlılıklarını sürdürmelidirler. İşsizliğin kol gezdiği kentimizde, siyasi veya kişisel bir takım zaaflar ile hareket edilmemeli, üreten, pazarlayan ve dış dünyaya açılan her tür ticari meta ve türevler ile yeni markalar yaratılmalıdır.
/Süleyman SALUR
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder